Kort samengevat
AMPK is een enzym dat wordt geactiveerd wanneer het beschikbare energieniveau in de cel daalt, en dat als reactie herstel- en spaarprocessen aanzet terwijl het groei remt.
AMPK (AMP-geactiveerd proteïnekinase) functioneert als de tegenhanger van mTOR. Het wordt geactiveerd wanneer de verhouding AMP ten opzichte van ATP stijgt — dus wanneer een cel meer energie verbruikt dan ze produceert, zoals tijdens inspanning, vasten of calorierestrictie. Eenmaal actief bevordert AMPK autofagie, stimuleert het de aanmaak van nieuwe mitochondriën en remt het de mTOR-route.
Dit is een van de redenen waarom beweging en vasten worden onderzocht als hefbomen voor longevity: beide activeren AMPK op natuurlijke wijze. Metformine, een receptplichtig antidiabeticum, werkt deels via deze route, wat de belangstelling heeft gewekt voor vrij verkrijgbare moleculen zoals berberine, die AMPK eveneens activeren.
Het bewijs dat AMPK-activering de levensduur verlengt, is solide bij modelorganismen (wormen, vliegen, muizen), maar bij mensen berust de relatie vooral op indirecte gegevens — de goed gedocumenteerde metabole voordelen van beweging en van geneesmiddelen zoals metformine — niet op een trial die AMPK-activering en humane levensduur rechtstreeks meet.