Kort samengevat
Hartslagvariabiliteit is de slag-tot-slag variatie in de tijd tussen twee opeenvolgende hartslagen, en weerspiegelt de balans tussen het sympathische en parasympathische deel van het autonome zenuwstelsel.
Hoewel we zeggen dat het hart 'op 60 slagen per minuut' klopt, varieert het interval tussen elke afzonderlijke hartslag voortdurend licht. Die variatie is geen ruis: ze wordt gestuurd door het autonome zenuwstelsel, en in het algemeen weerspiegelt een grotere variabiliteit een zenuwstelsel dat flexibel kan schakelen tussen alertheid (sympathisch) en herstel (parasympathisch of vagaal).
In observationeel onderzoek neemt HRV doorgaans af met de leeftijd en met chronische stress, en een lage HRV is in verband gebracht met een hoger cardiovasculair risico. Daarom wordt het, samen met andere markers, gebruikt als benaderende indicator van fysiologische stress en herstelvermogen.
De meest nauwkeurige meetmethode is een elektrocardiogram in een klinische omgeving. Smartwatches en slimme ringen schatten HRV via fotoplethysmografie aan pols of vinger, een minder nauwkeurige methode die eigen variabiliteit van het apparaat introduceert; ze zijn nuttig om persoonlijke trends over tijd te volgen, maar een eenmalige waarde van een wearable moet niet worden geïnterpreteerd als een exacte klinische meting.