Kort samengevat
Apoptose is een gecontroleerd, genetisch geprogrammeerd proces waarbij een cel zichzelf ordelijk afbreekt, zonder de schadelijke ontstekingsreactie die bij ongecontroleerde celdood (necrose) optreedt.
Apoptose wordt geactiveerd via twee hoofdroutes: een intrinsieke route die reageert op interne schade zoals DNA-breuken of mitochondriale stress, en een extrinsieke route die wordt geactiveerd door signalen van buiten de cel. Beide monden uit in de activering van caspase-enzymen die de cel op een ordelijke manier afbreken tot fragmenten die door omliggende cellen worden opgeruimd.
Apoptose is essentieel voor normale ontwikkeling en weefselomzet, en dient ook als bescherming tegen kanker door beschadigde cellen te elimineren voordat ze kwaadaardig worden. Senescente cellen zijn juist gekenmerkt door hun weerstand tegen apoptose — ze activeren specifieke overlevingsroutes (SCAP) die hen beschermen tegen deze celdood, wat verklaart waarom ze zich ophopen in plaats van te verdwijnen.
Senolytische geneesmiddelen zoals de combinatie dasatinib en quercetine werken juist door deze overlevingsroutes te blokkeren, waardoor senescente cellen alsnog apoptose ondergaan terwijl gezonde cellen grotendeels intact blijven. Dit mechanisme is aangetoond in celkweek en bij muizen; humane trials naar dit werkingsmechanisme zijn nog vroeg en klein.